Een mooier verschijningsmoment had Hans Ludo van Mierlo zich niet kunnen wensen. Op het hoogtepunt van de kredietcrisis neemt de oud-lobbyist van de Rabobank zijn lezers mee op een zoektocht naar het geweten van banken. Net als zoveel andere duurzame spaarders en beleggers geeft hij uiteindelijk duidelijk aan: zie je nou wel waar al dat kortetermijndenken toe leidt, dat gejaag vanwege die zwaar hijgende aandeelhouders, die altijd om centen verlegen zitten? “Een permanente stoorzender voor ethisch bankieren is de eenzijdige gerichtheid op het scheppen van waarde voor aandeelhouders”, aldus Van Mierlo (1946), die sinds 1986 werkte bij de NMB Bank, NMB Postbank Groep, ING Groep en de Rabobank Groep. Bij al deze financiële instellingen was hij verantwoordelijk voor de externe communicatie.

De schrijver neemt ons mee naar interne besluitvorming bij de Rabobank. We kijken in 2003 mee naar binnen wanneer directeur Duurzaamheid Bart Jan Krouwel ontploft en zijn collega’s in Washington op hun falie geeft, omdat ze niet in de gaten hebben dat er Equator Principles in de maak zijn en een consortium van banken deze ethische spelregels voor het financieren van projecten boven de 50 miljoen dollar gaat ondertekenen. Dat komt dan nog net op het nippertje in orde en de Rabobank is er bij. Hij kan nog steeds schrijven, deze ex-journalist, dat is zeker.

En conclusies trekken ook. Ludo van Mierlo pleit aan het einde van zijn relaas voor een beloning voor topbestuurders die gerelateerd is aan winstresultaten op de lange termijn. En ook voor een verplichte beroepseed wereldwijd voor alle mensen die werken bij een onder toezicht staande financiële instelling. Dat kan een bank zijn, maar ook een pensioenfonds of een aanbieder van teakhout. Hij ‘spiekt’ bij de eed die Nederlandse artsen zweren en komt met het volgende voorstel:

‘Ik zweer/beloof dat ik mijn werk als financiële dienstverlener zo goed als ik kan, zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens. Ik stel het belang van de klant voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal mijn klant niet benadelen. Ik luister goed naar mijn klant en zal hem goed inlichten. Ik zal geheim houden wat mij is toevertrouwd. Ik erken de grenzen van mijn mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen. Ik ken mijn verantwoordelijkheden voor de samenleving, nu en straks, hier en elders, en hou daar in mijn werk rekening mee.’

Jan Bom