Hoe veranderen wij?

Hoe veranderen we wat sneller in duurzame richting dan we nu doen? Hoe krijgen we meer mensen mee dan nu meegaan? Voor wie zich dat afvraagt, is er het nieuwe praktische leerboek van managementgoeroe Peter Senge. De titel zegt al genoeg over zijn insteek: The Necessary Revolution. Het is inmiddels in het Nederlands vertaald: De noodzakelijke revolutie. Waar het hem om gaat, maakt hij in de ondertitel duidelijk: hoe individuen en organisaties samenwerken aan een duurzame wereld. “Niets doen, is niet langer een optie”, stelt Senge, die dit jaar nog in Nederland was voor een spreekbeurt en een masterclass.

Senge presenteert heerlijk veel praktijkvoorbeelden. Kiest niet de makkelijkste sectoren, zoals de bouw, wetende dat 40 procent van de uitstoot van CO2 afkomstig is van onze bestaande huizen, kantoren en fabrieken. Maar een heel moeilijke, conservatieve sector om te veranderen. Hoe is het mogelijk dat er in de Verenigde Staten zoiets als de succesvolle en inspirerende Green Building Council is ontstaan, die nu ook een poot in Nederland kent? Waar trouwens ook ineens hele belangrijke partijen aan deelnemen? Op basis van welke uitgangspunten ontstond er in die Amerikaanse vergaderzaaltjes ineens het heilige vuur van overtuiging, na al het vloeken en door de kamer gooien van voorwerpen? Wie zei wat? Senge vertelt het. Ik ga het niet verraden. Lees het boek zelf maar. Ik ben zelf nog in grote strijd om de bouwkolom in Nederland uit het zelf gekozen isolement te lokken, wat niet meevalt. Het begin van de Amerikaanse principes lijkt ook hier door te dringen: dat groene veranderingsprocessen niet afgedwongen worden door strenge overheidsregels, maar door marktpartijen. Zou dat ook in Nederland lukken, waar bouwers zo gedrild zijn door voorgeschreven bouwbesluiten, dat er geen puf meer lijkt te zijn om zelf het initiatief in handen te nemen en de goede praktijkvoorbeelden aan een groot publiek te tonen? De bouw in Nederland is ook een enorm netwerk van hokjes waar de slopers eens een keer aan moeten deelnemen om al die muren naar beneden te halen, zodat de bouw eens naar buiten kan kijken.

Of is dit niet de juiste aanpak? Is het stellen van een fundamentele vraag op de juiste plek in de juiste groep niet veel krachtiger? ‘Wat gebeurt er met ons als we niet veranderen?’ Senge weet als geen ander hoe groepsprocessen op gang komen. Hoe sommige advocaten van de goede zaak met al hun overtuigingskracht geen enkel resultaat boeken. Wie dit boek koopt, krijgt er tal van Toolboxen bij, die ook helpen om de patronen in teamgedrag te herkennen. En de rol van mensen daarin, vooral van diegene die in Frankrijk animateur wordt genoemd, de persoon nieuwe manieren van denken tot leven brengt, anderen inspireert. Zeg maar: de Al Gores en Braungarts/McDonough’s van deze wereld. Kunt u dat ook? Niet als individu, dat is duidelijk. Wie in zijn eentje een hele organisatie wil veranderen, kan evengoed zelfmoord plegen. Maar met drie mensen samen kun je al samenzweren, aldus Senge. Een klein groepje mensen kan de wereld veranderen. Zo is het altijd al geweest. Maar vandaag is daar wel de vaardigheid bij vereist om de kerngroep uit te bouwen tot grote netwerken, die een kritische massa bereiken, waardoor er geen punt van ommekeer meer is.

Senge was de man die het concept van de lerende organisatie op de wereld zetten. Daar voegt hij nu het concept van de lerende wereld aan toe.

Jan Bom