21 Apr 2017

Kwekers kappen honderdduizenden bomen om

hans blokzijl bomencentrum, foto P+ People Planet Profit

Boomkwekers in Nederland hebben naar schatting 300 tot 400 duizend bomen omgekapt, omdat orders van overheden al vele jaren lang uit blijven. “Bomen zijn de sluitpost van de begroting geworden", zegt Hans Blokzijl van het Bomencentrum Nederland. Hij verlegde zelf de bakens en opende deze week in Baarn op zijn kwekerij een tweede conferentiecentrum Jardin d’Hiverre.

Dat is het harde nieuws in de nieuwe Special van P+ deze week.

Het is bijna niet te geloven, deze tegenstrijdige ontwikkeling. Nederlanders gaan vandaag zelfs de straat op, als de bomen in hun straten, pleinen en parken worden gekapt. In internationale afspraken zoals het Klimaatakkoord van Parijs is de rol van bossen als CO2-vreters cruciaal. Het beleid wordt ook door Nederlandse overheden onderschreven, maar volgens Blokzijl niet nageleefd door fors te investeren in openbaar groen.

Volgens de aan de Wageningen Universiteit opgeleide Blokzijl luidde de bankencrisis voor de Nederlandse boomkwekers de neergang in, een situatie die tot op de dag van vandaag voortduurt. De bouw kwam nagenoeg stil te liggen en dus ook het planten van bomen in nieuwe straten. “De hele Nederlandse boomkwekerij heeft pijn in zijn buik.”

Overheden komen ook om een andere reden niet meer op de kwekerijen, stelt Blokhuis. Ook niet op zijn Bomencentrum Nederland, 22 hectare groot, waar zo’n 750 verschillende boomsoorten staan.

Tegen P+, in zijn kantoor: “Elk jaar, 25 jaar lang, ontving ik aan deze tafel 2.500 man per jaar. Architecten, opzichters, directeuren gemeentewerken. We gingen rond, ze keken wat ik te bieden had en we deden zaken: ‘Die rij bomen willen we hebben’. Zo ging dat. Een boom is een visueel product, elke boom is anders.”

Toch worden bomen door overheden vandaag ongezien gekocht, via papieren aanbestestedingen.

Blokzijl: “Dat koopgedrag is na de grote bouwfraude veranderd. De overheid hanteert nu een integriteitsfilosofie die erop neerkomt dat je geen vriendschappelijke relatie met leveranciers mag onderhouden. Daar staat zo ongeveer de doodstraf op. Alleen al een lunch aanbieden is dodelijk. Geef je een appelpunt bij de koffie, of een sigaar, dan heet dat anno 2017 omkoping. In plaats daarvan krijg je nu bij een aanbesteding een document van 30 pagina’s aan eisen. Daar kan iedereen op inschrijven, goede kwekers maar ook kippenboeren die nog wat populieren op een weilandje hebben staan.”

Over de gevolgen: “Het lijkt dus heel zorgvuldig, maar je weet dat de koper uiteindelijk voor de allergoedkoopste aanbieder gaat kiezen, zonder de kwaliteit van de bomen gezien te hebben. Of de koper kiest voor een partij bomen van een kwekerij die over de kop is gegaan, direct uit de surseance. Er zijn de afgelopen jaren tientallen kwekers gestopt. Ook heel bekende, zoals Ton van den Oever, een bedrijf van 120 jaar oud. Ze hadden meer kosten dan verkopen. Kwekerij Udenhout heeft het hele spulletje gekocht voor 8 ton, 160 duizend bomen, dus 7 euro per boom. Weet dat een kastanje op de markt 150 euro moet kosten. Als ze die voor 50 euro verkopen, hebben ze nog zeven keer de winst. Dat verpest de markt ook. Het is ramsjhandel geworden.”

Grote stadsparken worden in Nederland al heel lang niet meer aangelegd. Blokzijl besloot daarom zelf maar een park aan te leggen, dat nu het gloednieuwe Jardin d’Hiverre omlijst. Ook al is de grond nog kaal, het is nu al een feest om naar te kijken. Alleen het ‘mystic island’ met ‘onverkoopbaar geworden’, (want te grote en dus te dure) berken is een zinnenprikkelende vondst, waar elke stad jaloers op zou moeten zijn.

In de P+ Special van deze week is een fotoreportage opgenomen met tal van andere vondsten die Blokzijl toepast, om zijn mooiste maar onverkoopbare bomen toch een bestemming te geven.

Lees de volledige Special ‘Bomen sluitpost gemeentebegroting‘, de PDF is gratis te downloaden op de website van P+. Inclusief een fotoreportage over het park dat Blokzijl aanlegde.





Reacties op dit bericht

Willy ()
De bomen op de juiste plaats planten is geweldig maar niet langs drukke verkeerswegen , dan zijn het moordenaars.
Maarten H. van Atten ()
Zijn bomen wel echt de sluitpost? Er zijn bestekken waar de leverantie van de bomen bij inbegrepen is. Veelal is de leverantie van de bomen een relatief klein bedrag. Een goede groeiplaats is veelal veel duurder. Het bestek wordt meestal gegund op prijs en EMVI. In die EMVI kan de kwaliteit beschreven worden. Dus de inkoopprijs van het plantmateriaal kan best wat hoger zijn op grond van EMVI en hoe 'handig' de aannemer omgaat met de inrichting van de groeiplaats. Vervolgens zie je in de praktijk dat aannemers m.i. te goedkoop inschrijven. Waardoor EMVI relatief gezien weinig zin hebben, de (te lage) prijs van de goedkopere aannemers is dan de reden dat ook op de inkoop van plantmateriaal enorm 'geknepen' moet worden. Als de goedkopere aannemer een 'normale'prijs zouden hanteren werd het werk toch ook wel gegund. Sommige gemeentes kopen zelf het plantmateriaal in. Dus dan zou de prijs m.i. minder een rol moeten spelen, het is dan op het hele project meestal een gering bedrag. Toch zou ook hier de laagste (door kwekers aangeboden) prijs minder laag mogen zijn. Bij keuren van geleverde bomen en ander plantmateriaal keur ik (en mijn collega's) heel veel af. 50 % van een geleverde partij is geen uitzondering. Niet soortecht, inrottende klikken, beschadigde bast, enz. Dus aannemers: durf met je planten wat duurder te zijn, en verwoordt dit in je kwaliteitsplan. Gemeenten die zelf inkopen: let meer op de kwaliteit, en huur zo nodig expertise in om dit te beoordelen. En kwekers: lever eens 100 % zoals jullie zelf in jullie kwaliteitseisen voor de boomkwekerij omschrijven. Dan (pas) is ook weer een reële prijs voor boomkwekerijproducten terecht.
Bert van Gils M van den Oever Boomkwekerijen. ()
Geweldig goed artikel. Er wordt een gevoelige snaar geraakt, maar zo is het wel. Dit is de spijker op zijn kop. Eindelijk eens iemand die durft op te staan. Waar zijn we met zijn allen mee bezig? Chapeau Heer Blokzijl.
Frits Ruyten Ruyteninstituut Heelsum ()
Doodzonde! Deze bomen kunnen alsnog gered worden. Mijn stelling is dat wanneer boomkweker/aannemer de ruimte krijgen om deze waardevolle planten op de juiste manier en op de juiste plaats aan te leggen met kennis van de volwassen uitgroei zij een waardevolle bijdrage kunnen leveren voor ons milieu en groenbeleving. De integrale beplantingsmethode is daar uitermate geschikt voor. Dit is een investering voor de toekomst die maatschappelijk ruimschoots verantwoord is.
Bomenstichting Achterhoek ()
Wij onderschrijven dat bomen een sluitpost zijn geworden. De Achterhoekse gemeenten en vooral Staatsbosbeheer hebben hier sinds enige jaren ook de baten van biomassa ontdekt, waardoor duizenden ook gezonde bomen het loodje moeten leggen in de versnipperaars. De gemeente Lochem kapt hiertoe 6600 laanbomen in het buitengebied, zo ook heeft de gemeente Oude IJsselstreek al honderden laanbomen geveld onder het bedenkelijke mom van 'dunnen", alsof men een bosbedrijf is.. De gemeente Bronckhorst heeft met een niet geheel zuivere draai een bomenbeleidsplan aangenomen waarmee 60.000 bomen kapvergunningvrij dus vogelvrij zijn verklaard. Staatsbosbeheer kapt massaal in de landgoederen die zij beheren. (Dat zijn dus "onze bossen"!). En daarbij wordt de Flora & Faunawet niet adequaat in acht genomen en het bodemleven aan gort gereden door enorme harvesters. Kortom: zie ons Jaarverslag 2016; helaas een bedroevend beeld van de verloedering van het bomenbeheer: http://bomenachterhoek.blogspot.com/2017/04/jaarverslag-2016.html Met vriendelijke groet, Bomenstichting Achterhoek bomenachterhoek@gmail.com