22 Jan 2021

Gedeelde droom belangrijker dan bedrijvenpark

Wat is de belangrijkste succesfactor voor een circulaire economie? Zijn dat tastbare zaken, zoals grondstoffen? Is dat een gebied, een bedrijvenpark? Of is het de samenwerking tussen mensen, de sociale component? Heel belangrijk zijn shared visions, oftewel gedeelde dromen. 

Dat stelt Wouter Spekkink, universitair docent aan de Erasmus School of Social and Behavioral Sciences. In de P+ Special van deze week staat zijn onderzoek centraal: “Kijk maar naar burgerinitiatieven als Precious Plastic en de Repair Café’s. Hun centrale teams zijn wereldwijd een inspiratiebron voor navolgers.”

Al in zijn proefschrift over ‘industriële symbiose’ beschreef Wouter Spekkink (1986) hoe menselijke relaties belangrijker zijn dan het terrein, waarop bedrijven kunnen profiteren van elkaars restproducten. Spekkink trof een heel treffend voorbeeld aan: “In Terneuzen broeiden er al sinds de jaren ‘90 ideeën om te werken aan een circulaire economie, maar de grote stappen werden pas gezet in 2007, toen de mensen achter deze visie bij elkaar werden gebracht om samen Biopark Terneuzen te ontwikkelen. Deze visie heeft geleid tot meerdere successen, met als meest in het oog springende voorbeeld het project WarmCO2, waarin Yara warmte en CO2 levert aan tuinders met kassen in de nabije omgeving.”

Ook de biobrandstoffenfabriek Nedalco zou zich in het Biopark vestigen, maar door wijziging van regelgeving ging dit niet door. “Belangrijker dan het bedrijvenpark zelf werd de visie en de bouwstenen waarop deze was gebaseerd. De netwerken van deelnemers maakten contact met andere bedrijvenparken. Het Biopark maakt nu deel uit Biobase Europe, waar ook Bio-Valley Gent zich bij aansloot. De provincies Zeeland en Noord-Brabant startten bovendien het initiatief Biobased Delta. Voor mij is dit een bewijs dat de organisaties die streven naar industriële symbiose zelf kunnen dienen als bouwblokken en bruggen voor initiatieven op veel grotere schaal”, aldus Spekkink.

Mensen staan dus centraal in de circulaire economie, waar Spekkink aan toevoegt hoe belangrijk het is om een gedeelde droom te hebben. Een shared vision levert een gemeenschappelijk uitgangspunt op, zoals een gedeeld toekomstperspectief. Maar dat niet alleen. Het lijkt erop dat wanneer deze dromen worden verwoord in documenten en plannen, dit ook andere mensen stimuleert om aan de slag te gaan. 

“Wanneer een shared vision eenmaal een feit is, zal iedereen daar altijd aan blijven refereren tijdens de uitvoering van activiteiten”, stelt Spekkink. “De droom functioneert als een brug tussen gerealiseerde projecten en toekomstige ambities. Het start een proces. Er komen nieuwe verbindingen met nieuwe mensen tot stand.”

Lees verder over het onderzoek van Spekkink: hoe organiseren Precious Plastic en de Repair Café’s hun wereldwijde netwerken met hun ‘shared visions’? Download gratis P+ Special 'Gedeelde dromen'.