26 Feb 2021

P+ SPECIAL: Bouw zoekt circulair calculatiemodel

Om circulair bouwen op gang te helpen hebben bouwers een circulair calculatiemodel nodig. Daarmee kunnen ze de waarde van nieuwe of gebruikte grondstoffen berekenen. Dat zeggen Bouwend Nederland en tal van bouwondernemingen in de P+ Special over circulaire accountnacy van deze week. Afstuderende accountants van Avans Hogeschool onderzoeken de komende maanden wat circulaire accounting precies omvat. Wat zijn de gevolgen voor de financiële prestaties van bouwbedrijven? Hoe leg je in een jaarverslag vast wat in de toekomst de restwaarde is van hout of beton?

Na een eerste maand oriëntatie is het voor de studenten van Avans en hun begeleiders al duidelijk dat de restwaarde van materialen iedereen in de bouw het meeste bezighoudt. Dat bleek na de gesprekken met de organisaties die meedoen aan het afstudeeratelier - de Gemeente Rotterdam, Strukton, Heijmans en de Dutch Green Building Council, TNO en een aantal accountants. Wat heeft een hogere restwaarde: een pand met een houten constructie of een met een betonnen constructie? En hoe moet de accountant van het bouwbedrijf met die restwaarde omgaan? 

Tegelijkertijd gaan de studenten de verschillende manieren onderzoeken om de impact van circulair bouwen uit te rekenen. Een goed calculatiemodel wordt daarbij als noodzakelijk gezien om de trage opstart van circulair bouwen te versnellen. Jos van Alphen van ondernemersorganisatie Bouwend Nederland houdt de score van circulaire aanbestedingen jaarlijks bij. Hij spreekt in deze P+ Special van een “teleurstellende response. Circulariteit is voor aanbesteders moeilijker te vatten dan CO2-uitstoot. Wat ze missen is een mooi calculatiemodel, zodat het op een makkelijke manier kan worden neergezet. Rekenmodellen ontbreken nog in het circulaire gebeuren.”

De sloopbedrijven zijn in dit opzicht nog het meest gevorderd. Zij werken bij aanbestedingen al met een vast scoremodel, om aan te geven welke ‘grondstoffen’ uit een te slopen pand opnieuw gebruikt kunnen worden. Commercieel directeur Axel Hendriks van Beelen Aannemingen & Beelen NEXT vertelt in P+: “De beste score is voor die materialen die direct herplaatst kunnen worden. Een deur bijvoorbeeld, of een nog goeie cv-ketel. Die monteren wij weer ergens anders. Een minder hoge score is er voor grondstoffen wie wij moeten refurbishen in de eigen werkplaats. Zo maken wij in onze eigen houtwerkplaats van sloophout weer nieuwe houten bouwmaterialen. Daaronder zit weer hoogwaardige recycling van bijvoorbeeld plastics in iets nieuws. Nog minder punten zijn er voor laagwaardige recycling, zoals bakstenen die als puin onder een snelweg eindigen. En daaronder heb je dan nog een categorie van spullen die je moet verbranden. Is het materiaal daar ongeschikt voor, zoals asbest of vervuilde minerale isolatiematerialen, dan moet je helaas overgaan tot storten. Met een formule zoals gewicht maal score kun je in deze ‘slim-slopen-tool’ dus wel een calculatiemodel zien.”

De studenten van Avans Hogeschool worden begeleid door lector Marleen Janssen Groesbeek en Didi Hoezen van consultancy 2BHonest. Hoezen helpt ondernemingen die worstelen met de honderden verschillende definities van circulariteit. 

Didi Hoezen in P+: “Je ziet nu een grote speurtocht van verschillende partijen die verschillende tools ontwikkelen die voor hun eigen bedrijf het meest geschikt zijn. Instrumenten ook die aansluiten bij de ambities van hun opdrachtgever. Dat vind ik in deze fase heel goed. Iedereen is aan het ontdekken, aan het pionieren. Het betekent dat we er serieus mee bezig zijn. De kunst is al die verschillende speurtochten in één richting en één eindpunt te leiden. Waar we op uit willen komen is één definitie met één bijbehorende rekenmethode. Ik hoop daar in 2023 te arriveren.”

Download de P+ Special 'Circulair calculeren' (gratis, PDF).