01 Feb 2015

Afrikaan verdient 2 cent aan roos

In de  winkel kost een toproos uit Kenia 71 cent. De medewerker die de roos verzorgt en knipt krijgt daar 2 cent van. Dat is drie keer te weinig om van te kunnen leven, stelt Hivos.

P+ maakte een Engelstalige Special over ‘Living Wages’. De artikelen in het Nederlands komen in het volgende lentenummer van P+ te staan.

Een belangrijke plaats in deze uitgave is ingeruimd voor Infographics, want een ‘Leefbaar loon’ is een tamelijk abstract begrip. Illustratrice Melanie Drent ging aan de slag en in één oogopslag zie je het nu: als een theeplukster in Malawi een theeblaadje plukt, krijgt ze slechts betaald voor een blaadje dat drie keer zo klein is.

Nog gecompliceerder is de vraag: hoe verander je deze situatie? Dan zul je eerst hele keten moeten kennen. Ook daar stelde HIVOS cijfers voor ter beschikking, want het overleg met de Nederlandse rozenkwekers begint al aardig op gang te komen. Uit berekeningen van TruePrice blijkt dat de uiteindelijke verkoper van een Afrikaanse roos veruit het grootste stuk omzet pakt. Dus niet de Nederlandse teler in Afrika, zoals velen denken. En ook niet zijn Afrikaanse medewerkers, overwegend vrouwen.

De teler krijgt iets van 8 cent aan omzet, waar nog de nodige kosten voor energie, kunstmest, afschrijving en belasting van af moeten. Voor de Nederlandse bedrijven in Kenia blijft daarom niet meer dan 0,3 cent pure winst per toproos over (de meeste rozen die uit Kenia komen zijn overigens 'bulkrozen', die per bosje 1,99 tot 2,99 euro kosten).

Pas wanneer de rozen zijn overgevlogen naar Nederland, beginnen de bedragen interessant te worden. De groothandel die de rozen koopt op de veiling en naar de plaats van verkoop transporteert, vraagt daar 17 cent per roos voor. Maar de bloemenzaak en de supermarkt zijn de echte spekkopers, want zij houden aan omzet 38 cent van elke roos in hun zak.

Deze cijfers roepen tal van vragen op. Is de verdeling rechtvaardig, als je kijkt naar wie de grootste risico’s lopen en het meeste werk doen? Nog lastiger: is het mogelijk de bedragen in deze keten te wijzigen? Of: is de prijs van de roos zo te verhogen, dat niet weer het hoogste bedrag naar Albert Heijn gaat, maar dat de Afrikaanse arbeider genoeg loon overhoudt om een basispakket aan voedsel te kunnen kopen?

Dat zijn de wezenlijke vragen waar P+ antwoord op probeert te vinden. Hivos wil af van die hongerlonen, maar ook een concern als Unilever heeft in Malawi al een forse bijdrage geleverd aan het ophogen van de salarissen van de theepluksters.

P+ stelt de PDF van deze P+ Special gratis ter beschikking. ‘Living Wage’ is geschreven door Hans van de Veen. Zie linkerkolom, onderaan.