Skip to main content
P+ Logo
Best Practices voor een duurzame toekomst
Klimaatboom Floriade 2022
Klimaatboom Floriade 2022
18 februari 2022

Zijn ecologen klimaatontkenners?

In de zoektocht naar ‘klimaatbomen’ staan ecologen en stadsplanners in twee kampen tegenover elkaar. Wat is de beste keuze voor de steeds hetere stad: inheemse boomsoorten of bomen uit meer zuidelijke landen?

Boomdeskundigen, oftewel ‘dendrologen’, verwijten de ecologen geen oog te hebben voor het veranderende klimaat. Dendroloog Jaap Smit van de Floriade Expo 2022 in Almere blijkt in het kamp van vernieuwers te zitten. Hij presenteert in de P+ Special 'Wat is de beste klimaatboom' 16 soorten bomen die bestand moeten zijn tegen de oververhitte steden van de toekomst.

Smit zegt in deze P+: “Sommige ecologen zijn klimaatontkenners, door niet te willen zien dat het klimaat in onze steden vraagt om bomen uit zuidelijke landen.”

We moeten realistisch zijn, vindt Smit. “Onze West-Europese beuk is steeds minder geschikt voor de stad, door het opschuiven van de klimaatgordels. Weet dat een stadsboom toch zeker vijftig jaar staat. Dan moet je bij het aanplanten nu al een keuze maken voor het jaar 2070. De temperatuur in onze zomerse steden is nu al gelijk aan die van een Franse stad als Dijon twintig jaar geleden. De inheemse boomsoorten zijn geëvolueerd in ons zeeklimaat. In de hete steden van nu komen ze in een landklimaat terecht. Het argument van biodiversiteit dat ecologen gebruiken klopt dan ook niet. De insecten en vogels uit zuidelijke landen zijn in tegenstelling tot planten wel mobiel. Ze trekken de laatste jaren heel makkelijk zelf naar noordelijkere landen, om hier de bomen te vinden waar ze graag in huizen.”

De stadsecologe Diny Tubbing, die waakt over de biodiversiteit van de stad Delft, staat wel open voor soorten bomen die niet van oorsprong in West-Europa groeien. Zij gaat in op ziekten die inheems bomen in de stad treft, zoals de iep en de els. In P+ zegt ze: “We introduceren daarom ook meer zuidelijke boomsoorten of exoten, die ecologisch ook interessant kunnen zijn.”

Tal van inheemse stadsbomen ervaren volgens boomdeskundigen in toenemende mate stress als gevolg van de opwarming van de aarde. En dat zal er niet veel beter op worden: de temperatuur in de Nederlandse steden gaat de komende decennia verder stijgen. Dat betekent een nog intensere weerkaatsing van de hete zomerzon via het asfalt, beton, stenen en het blik van auto’s. Zelfs ’s nachts is het in de stad nog te warm voor heel wat inheemse West-Europese bomen. Dat zijn de uren dat bomen in een bos even bijkomen. De beuk bijvoorbeeld laat spontaan zijn bladeren vallen als het in de stad echt te heet wordt. Een stadsboom kan ook niet even een ommetje maken, naar een iets koeler buitengebied.

Ook de inheemse eik heeft het steeds lastiger in de stad, door het oprukken van de eikenprocessierups. Dendroloog Smit: “Amersfoort staat vol met eiken. Maar die hebben het wel heel zwaar, in de hete stad. Bovendien vindt de eikenprocessierups de Europese stadseik heerlijk.”

De inmiddels wereldberoemde Duitse boswachter Peter Wohlleben besteedde in zijn boek ‘The Hidden Life of Trees’ ook aandacht aan het lot van de inheemse eik als stadsboom. “Het bijzondere is dat de eikenprocessierups in de vrije natuur vrij zeldzaam is. Enkele decennia geleden stond hij zelfs op de lijst van bedreigde diersoorten. Het Duitse Agentschap voor Natuurbescherming wijt deze opleving niet aan een warmer klimaat, maar aan de aanwezigheid van meer voedsel. De rups houdt bovendien van een warme boomkruin, die baadt in het zonlicht. In het midden van een bos zijn zulke eiken moeilijk te vinden. Ze zijn omringd door hoge beuken, die de top van een eikenboom maar weinig zonlicht gunnen. In de stad groeien eiken echter als solitair, en worden de hele dag door de zon verwarmd. Geen wonder dat de populatie van deze rups explodeert, terwijl de eikenboom zelf vecht voor zijn leven.”

De P+ Special ‘Wat is de beste klimaatboom’ is het verslag naar een speurtocht naar geschikte bomen voor in het stedelijk klimaat van het jaar 2070.
 
Wil je ook onze gedrukte Marktboeken over een duurzame toekomst ontvangen?
Abonneer je dan hier