20 Dec 2015

Exploitatie zonnepark door burgers goedkoper

Groene Breinbreker

Uit een eerste inventarisatie van Het Groene Brein blijkt dat wanneer burgers en bedrijven mede-eigenaar worden van het zonnepark op de vuilstort in Geldermalsen direct een besparing van bijna een miljoen euro wordt geboekt.

Groene Breinbreker: “Mogen participerende burgers meeprofiteren van de kostenbesparingen in grote duurzame energieprojecten?”

Wetenschappers uit diverse disciplines denken mee over deze kwestie, waaronder ook psychologen van de Rijksuniversiteit Groningen. Onderzoeker Thijs Bouman (1986) waarschuwt wel om niet enkel de financiële voordelen voor burgers als uitgangspunt te nemen. “Financiële voordelen nemen voornamelijk blokkades uit de weg, lange termijn uitkomsten stimuleer je met name door mensen bewust te maken van de duurzaamheid van hun acties”, stelt Bouwman.

Eerst maar eens de  feiten op een rijtje. In dit geval is de casus de oude vuilstort van de AVRI in Geldermalsen. Het idee is om op deze gesloten vuilstort in totaal 9,3 MWp zonPV te realiseren, een vrij groot zonnepark dus. Daarnaast kunnen er ook nog 3 windmolens van nog gemiddeld 10 MW op het terrein geplaatst worden.

Voor dit project is in totaal 10 miljoen euro aan investeringen nodig, waarvan een deel (1 miljoen) opgebracht zou kunnen worden vanuit de samenleving. Daarmee zouden deze partijen mede-eigenaar worden en dus mede-exploitant en… de belangrijkste afnemers van de opgewekte stroom.

De AVRI is nu als publiek bedrijf het eigendom van tien gemeenten in de regio Rivierenland. Zij vormen het algemeen bestuur. Er is een AVRI Solar BV opgericht dat de SDE (14,7 cent/kWh) heeft verworven. Er is een projectorganisatie ingericht om aanbesteding van het zonnepark voor te bereiden bestaande uit de directeur van de AVRI, een burgemeester, een wethouder en een adviseur van Qing Sustainable. Deze stuurgroep heeft besloten om het park vanuit de AVRI Solar BV te ontwikkelen en te beheren. In het eerste plan is aan de omwonenden nog niet gedacht.

Er is echter één bijzonder hoge kostenpost: De netaansluiting van het zonnepark is relatief duur omdat het dichtstbijzijnde station van netwerkbeheerder Liander 7 kilometer verderop in Buurmalsen staat. De totale kosten van aanleg bedragen maar liefst 700 duizend euro.

Zou het dan uit kostenbesparing niet veel efficiënter zijn om de afnemers vlakbij de vuilstort te zoeken? Niet ver van de AVRI ligt een bedrijventerrein en ook zijn er omwonenden, waar belangstelling is om in het project te participeren.

Het Groene Brein stelt in een eerste opzet over deze casus: “Om deze besparing te realiseren dienen de bewoners en gebruikers van het industrie/bedrijventerrein te worden betrokken als participant. Dat wil zeggen dat ze ook financieel mede eigenaar worden en een belang krijgen in het zonnepark. Niet op individueel niveau maar via een coöperatie. De coöperatie kan dan namens de gebruikers mede-eigenaar zijn van het park en op deze manier invloed uitoefenen op het beleid. Op haar beurt kan de coöperatie zorgen voor investeringen vanuit gebruikers die op deze manier mogelijk 1 miljoen euro kunnen bijdragen. Door dit op deze manier te organiseren krijgen omwonenden en de nabij gelegen bedrijven een directe link met het zonnepark, hebben ze baat (levering energie) bij het park en ontstaan er diverse andere effecten.”

Samenvattend: een investering van 1 miljoen euro door de ‘omgeving’ van het zonnepark, levert al meteen een eerste besparing van 700 duizend euro op. Deze casus staat niet op zichzelf en is daarom belangrijk. Uit een studie van CE Delft blijkt dat het niet hoeven te leggen van kabels van zonneparken naar het centrale energienet voor heel Nederland een investering zou kunnen besparen van 20 tot 70 miljard euro, verspreid over 15 jaar.

Bouman van de Rijksuniversiteit Groningen nam aan een eerste brainstormsessie met de initiatiefnemers deel. Vanuit de psychologische praktijk is hij voorzichtig om het financiële voordeel te veel op de voorgrond te plaatsen. Hij stelt: “Dat werkt op de korte termijn zeker, maar stimuleert geen langdurige duurzame uitkomsten. Daarom zijn intrinsieke motieven voor de lange termijn belangrijker: het moet goed voelen om mede-eigenaar te zijn van eigen duurzaam opgewekte energie, vlakbij huis. Je moet er trots op zijn.”

In een eerste inventarisatie van een beleidsvoorstel waarbij de bewoners participeren worden de effecten op een rij gezet. Mogelijke financiële voordelen voor de bewoners worden daarin wel meegenomen.
+ Door lid te worden van de coöperatie, en toegang tot energie van opwekinstallaties kunnen leden zich indekken tegen sterke prijsverhogingen van de commodity elektriciteit.
+ Door elektriciteit te gebruiken op het moment dat die wordt geproduceerd, hoeven er geen onbalanskosten gemaakt te worden, en kan de prijs per kWh dalen.
+ Door afname van elektriciteit vast te leggen, binnen een bepaalde tijdbundel, gekoppeld aan voorspellingen van de opwek, kan de bezettingsgraad van het netwerk verbeteren, en kunnen de transportkosten dalen.
+ Door opwek en verbruik dicht bij elkaar te leggen, en in capaciteit op elkaar af te stemmen, hoeft er niet zwaar geïnvesteerd te worden in netverzwaring. Daardoor kunnen de capaciteitstarieven dalen.
Maar de betere sociale cohesie is net zo belangrijk.
+ Bewoners en bedrijven die deelnemen in de coöperatie die het zonnepark ontwikkelt en beheert, delen een gezamenlijk doel.
+ Binnen de coöperatie ontstaan er meer contacten over en weer, mensen leren elkaar kennen.
+ De transactiekosten worden lager: men is sneller geneigd de ander te helpen, en men weet elkaar makkelijker te vinden. Hierdoor kunnen bewoners en gebruikers ook extra trots worden op hun buurt.
+ Er ontstaan meer dwarsverbindingen waardoor men zich meer onderdeel van een groep kan voelen.

Dit ‘goede gevoel’ kan zelfs een meer dan lokale uitstraling hebben.

+ Doordat de coöperatie mede-eigenaar is van het zonnepark hebben bedrijven en bewoners zeggenschap over de winstbestemming en over het bestuur van dat park.
+ Belanghebbenden hebben de energievoorziening in eigen hand (directe democratie). Zij zijn minder afhankelijk van de diensten van overheden, staten of multinationale bedrijven. Minder afhankelijk van partijpolitiek, geopolitiek, en belangen van multinationals.

Dit laatste slaat vooral op het onrustige gevoel in de Nederlandse samenleving over de zekerheid van de levering van Russisch gas.

Het Groene Brein begeleidt de initiatiefnemers en werkt een beleidsalternatief uit met een breed samengestelde groep van aangesloten wetenschappers.

Stel gratis uw eigen vraag!

Dit is aflevering 16 van de serie Groene Breinbrekers. Elke week zal op de website van P+ een praktijkvraag worden gesteld aan een van de 80 wetenschappers die aan het netwerk Het Groene Brein zijn verbonden. P+ roept het bedrijfsleven op eigen vragen te mailen. Beantwoording hiervan is gratis. Over een uitvoeriger onderzoek kan altijd gepraat worden. Vraag mailen naar: editor@p-plus.nl





Reacties op dit bericht

Martijn de Man ()
Hier staan toch heel wat onduidelijkheden in die het voor mij niet direct duidelijk maken dat het een sluitend verhaal is. De SDE+ verwijst naar een referentiebedrag, en dat hoort bij zon en niet zo zeer bij wind. Daarnaast is deze SDE+ denk ik voor het zon deel en niet naar de opbrengst van wind en bestaat er nog altijd een mate van prijsrisico. De windenergie wordt hier benoemd als drie turbines van gemiddeld 10 MW, Gezien de huidige techniek verwacht ik dat het gaat om 3 turbines, gezamelijk 10 MW. Er wordt dan 9,3 + 10 MW vermogen opgewekt op maximale dagen over het jaar heen zal er (schatting) 30 GWh opgewekt worden. Voor de zonnepanelen heb je op jaarbasis 2700 huishoudens nodig en voor de turbines erbij nog eens 5000. De vraag is dus of je 7700 huishoudens kan en wil aansluiten voor 700.000,. Dat is waarvoor we ooit netbeheerders hebben bedacht. De genoemde investering van ca.10 mln is dan ook nog hetgeen je voor het zondeel moet investeren, de turbines zullen toch ook zo'n zelfde investering nodig hebben. Daarnaast ben ik het met de vorige schrijver eens, het is niet duidelijk waar dit voordeel vandaan komt Om terug te gaan naar de vraag, Mogen participerende burgers meeprofiteren van kostenbesparingen. Ja dat denk ik wel, en dat profiteren komt m.i.uit rendement op een lening met een lager rendement dan equity providers doorgaans willen hebben (in wat voor een vorm dan ook) waardoor de exploitatie goedkoper zou kunnen dan eerder en er dus ook de mogelijkheid is om een betere vergoeding te kunnen geven. Afnemen van de stroom tegen een cooperatietarief kan ook goed zijn voor de afnemer en voor de exploitatie BV. Qua inventarisatie lijkt sociale cohesie belangrijk, maar volgens mij kan het gezamelijk ontwikkelen en exploiteren van een duurzaam energie park ook juist spanningen oproepen.
Lex de Savornin Lohman ()
Mooi initiatief maar: het rekenwerk is erg onduidelijk:1. er is sowieso 1 miljoen eigen vermogen nodig, dat staat los van de kostenpost van 7 ton voor de netaansluiting. Door dat eigen vermogen bij burgers uit te zetten ontstaat geen besparing! Het is alleen een andere wijze van financiering. 2. Als de burgers/deelnemers (hoeveel van de omwonenden willen dat?) allemaal individueel direct op het park worden aangesloten, kost dat ook geld. Hoeveel? De onbalans tussen vraag en aanbod (de zon schijnt niet altijd) moet door het net worden opgevangen (lees: op- en afschakelbare fossiele centrales). Impliciete kosten daarvan?
Liny Toenders ()
Een fantastisch idee en vooral ook haalbaar. Het geeft ownership en invloed bij burgers, die zich samen verantwoordelijk gaan voelen voor een meer duurzame leefwereld. Hoeveel vuilstorten hebben we in Nederland?